Petani Law & Tax
Kthehu tek blogu

NJË KOMB, DY SISTEME JURIDIKE, NJË E DREJTË QË PRET TË ZBATOHET

Njohja reciproke e profesionit të avokatit ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës: nga marrëveshja ndërkombëtare te përgjegjësia institucionale për zbatimin e saj

Insights Stafi Petani Nov 14, 2026 11 min lexim

Petani Law & Tax | Analizë juridike dhe institucionale

Një marrëveshje që duhet të shndërrohet në realitet

Shqipëria dhe Kosova kanë ndërmarrë gjatë viteve të fundit hapa të rëndësishëm drejt afrimit të sistemeve të tyre ekonomike, institucionale dhe juridike. Një ndër nismat me rëndësi të veçantë për sistemin e drejtësisë është marrëveshja për njohjen reciproke të së drejtës së ushtrimit të profesionit të avokatit dhe ndërmjetësit në zgjidhjen e mosmarrëveshjeve.

E nënshkruar më 6 korrik 2023 dhe e ratifikuar në përputhje me procedurat përkatëse, kjo marrëveshje synon të krijojë mundësinë që profesionistët e licencuar në njërin shtet të ushtrojnë veprimtarinë e tyre edhe në shtetin tjetër, duke respektuar kushtet dhe standardet profesionale të përcaktuara.

Megjithatë, pavarësisht rëndësisë së saj dhe kohës së kaluar nga nënshkrimi, zbatimi i plotë i marrëveshjes në praktikën e avokatisë mbetet një çështje e pazgjidhur.

Kjo situatë ngre një pyetje që tejkalon interesin e ngushtë profesional të avokatëve:

A mund të konsiderohet i përmbushur një angazhim ndërkombëtar vetëm sepse është nënshkruar dhe ratifikuar, nëse institucionet përgjegjëse nuk arrijnë ta shndërrojnë atë në një të drejtë efektive për qytetarët?

Përgjigjja duhet kërkuar jo vetëm në tekstin e marrëveshjes, por edhe në parimin e sigurisë juridike, në detyrimin për bashkëpunim institucional dhe në interesin publik që qëndron në themel të profesionit të avokatit.

Njohja reciproke nuk është njohje automatike dhe pa kushte

Nga pikëpamja juridike, marrëveshja nuk duhet interpretuar si një mekanizëm që i jep automatikisht çdo avokati të drejtën e pakushtëzuar për të ushtruar profesionin në juridiksionin tjetër.

Përkundrazi, ajo ndërton një sistem njohjeje të ndërsjellë, të kushtëzuar nga verifikimi i njohurive profesionale dhe respektimi i legjislacionit të shtetit ku kërkohet ushtrimi i profesionit.

Neni 5 i marrëveshjes parashikon alternativa për vërtetimin e njohurive të së drejtës së zbatueshme, përfshirë testimin profesional, ndjekjen e trajnimeve përkatëse ose ushtrimin e rregullt dhe efektiv të profesionit në bashkëpunim me një studio avokatie në shtetin tjetër për një periudhë jo më pak se gjashtë muaj.

Një mekanizëm i tillë synon të krijojë ekuilibrin e nevojshëm ndërmjet lëvizshmërisë profesionale dhe garantimit të cilësisë së shërbimit juridik.

Për më tepër, neni 40 i Ligjit nr. 04/L-193 për Avokatinë në Kosovë parashikon shprehimisht mundësinë e ushtrimit të profesionit nga avokatët e shteteve të tjera mbi bazën e reciprocitetit, duke përcaktuar rolin e Ministrisë së Drejtësisë dhe të Odës së Avokatëve në këtë proces.

Nga ana tjetër, neni 6 i ligjit shqiptar nr. 55/2018, “Për profesionin e avokatit në Republikën e Shqipërisë”, njeh mundësinë e ushtrimit të profesionit jashtë territorit shqiptar në përputhje me legjislacionin e shtetit përkatës ose me marrëveshjet ndërkombëtare.

Rrjedhimisht, bashkëpunimi ndërmjet dy sistemeve juridike nuk përbën një koncept të huaj për legjislacionet kombëtare.

Çështja që kërkon zgjidhje është ndërtimi i procedurave të qarta, proporcionale dhe të zbatueshme, të cilat e bëjnë reciprocitetin një mundësi reale dhe jo vetëm një parim të deklaruar.

Përfituesit e parë janë qytetarët dhe bizneset

Njohja reciproke e profesionit të avokatit shpesh trajtohet kryesisht nga këndvështrimi i profesionistëve që kërkojnë të zgjerojnë veprimtarinë e tyre. Në të vërtetë, përfitimi më i rëndësishëm i saj lidhet me qytetarin dhe aksesin efektiv në drejtësi.

Një qytetar i Kosovës që zhvillon aktivitet ekonomik, ka pasuri apo përballet me një mosmarrëveshje në Shqipëri duhet të ketë mundësinë të zgjedhë, sipas kushteve ligjore, edhe një avokat të cilit ia ka besuar prej vitesh interesat e tij.

E njëjta logjikë vlen për një qytetar apo sipërmarrës shqiptar që ka investime ose marrëdhënie juridike në Kosovë.

Njohja reciproke, kur zbatohet me garancitë përkatëse, mund të sjellë vazhdimësi në përfaqësimin juridik, ulje të kostove të koordinimit, lehtësim të administrimit të çështjeve ndërkufitare dhe rritje të mundësive të zgjedhjes së avokatit.

Kjo merr rëndësi të veçantë në marrëdhëniet tregtare, investimet, kontratat ndërkombëtare, çështjet familjare dhe trashëgimore, si dhe në proceset gjyqësore që përfshijnë subjekte ose interesa në të dyja shtetet.

Në një kohë kur marrëdhëniet ekonomike ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës po zhvillohen, shërbimet juridike nuk duhet të mbeten të kufizuara nga barriera administrative që mund të adresohen përmes bashkëpunimit institucional.

Sigurisht, njohja reciproke nuk e eliminon nevojën për njohjen e legjislacionit vendas dhe as nuk garanton automatikisht ulje të kostove për çdo klient. Por ajo krijon kushtet për më shumë konkurrencë profesionale, specializim dhe zgjedhje.

Pikërisht kjo e bën marrëveshjen një instrument me rëndësi publike dhe ekonomike, përtej interesave individuale të avokatëve.

Pavarësia e odave të avokatisë dhe përgjegjësia për bashkëpunim

Një nga aspektet që ka shoqëruar diskutimet mbi zbatimin e marrëveshjes është autonomia institucionale e organeve që përfaqësojnë profesionin e avokatit.

Oda e Avokatëve të Kosovës ka shprehur publikisht rezerva lidhur me mënyrën e përfshirjes së saj në procesin e hartimit të marrëveshjes dhe me ruajtjen e kompetencave që burojnë nga legjislacioni përkatës.

Këto shqetësime meritojnë trajtim serioz.

Pavarësia e avokatisë është një garanci thelbësore për funksionimin e shtetit të së drejtës. Ajo nuk mund të relativizohet nga një marrëveshje bashkëpunimi dhe as të zëvendësohet nga ndërhyrje administrative që cenojnë kompetencat e organeve profesionale.

Megjithatë, autonomia institucionale dhe bashkëpunimi ndërkombëtar nuk janë parime përjashtuese; përkundrazi, ato duhet të plotësojnë njëri-tjetrin.

E drejta e organeve profesionale për të ruajtur kompetencat e tyre duhet të shoqërohet me përgjegjësinë për të kontribuar në zgjidhjet që i shërbejnë zhvillimit të profesionit.

Marrëveshja parashikon pikërisht hartimin e marrëveshjeve teknike ndërmjet institucioneve profesionale për të rregulluar çështje të tilla si anëtarësia, kontributet, sigurimi i përgjegjësisë profesionale, trajnimi i vazhdueshëm, procedimi disiplinor dhe komunikimi ndërmjet institucioneve.

Këto nuk janë çështje që e bëjnë të pamundur reciprocitetin. Janë çështje juridike dhe organizative që kërkojnë zgjidhje të dakordësuara.

Për këtë arsye, çdo pengesë konkrete duhet të identifikohet, të argumentohet juridikisht dhe të shoqërohet me një propozim për zgjidhjen e saj.

Mungesa e dakordësimit nuk duhet të kthehet në një situatë të përhershme, ku e drejta e parashikuar nga marrëveshja mbetet pa mekanizma efektivë zbatimi.

Nga marrëveshja ndërkombëtare te detyrimi për veprim institucional

Ratifikimi i një marrëveshjeje ndërkombëtare është një akt me pasoja juridike, jo thjesht një deklarim vullneti politik.

Në sistemin kushtetues shqiptar, neni 122 i Kushtetutës përcakton vendin e marrëveshjeve ndërkombëtare të ratifikuara në rendin juridik të brendshëm dhe kushtet e zbatimit të tyre.

Megjithatë, duhet bërë dallimi ndërmjet detyrimit për të respektuar marrëveshjen dhe ushtrimit të menjëhershëm të një të drejte që kërkon rregulla plotësuese.

Kur marrëveshja parashikon mekanizma të mëtejshëm zbatimi, organet kompetente duhet të bashkëpunojnë për përgatitjen e tyre, duke respektuar ligjin dhe kompetencat institucionale.

Nga informacionet mbi komunikimet ndërinstitucionale rezulton se pala shqiptare ka përcjellë propozime për modalitetet e njohjes. Ndërkohë, mbetet e nevojshme që të dy institucionet profesionale të bëjnë transparente ecurinë e procesit, çështjet për të cilat nuk është arritur dakordësimi dhe hapat që do të ndërmerren për përfundimin e tij.

Një zgjidhje funksionale do të kërkonte miratimin e një protokolli të përbashkët me procedura të qarta për njohjen profesionale, dokumentacionin e nevojshëm, verifikimin e njohurive, regjistrimin, të drejtat dhe detyrimet e avokatit, si dhe bashkëpunimin disiplinor.

Njëkohësisht, duhet të shqyrtohet nëse zbatimi efektiv kërkon harmonizim të statuteve profesionale apo ndryshime të caktuara ligjore.

Kjo qasje do të siguronte që marrëveshja të zbatohej pa cenuar pavarësinë e asnjërës dhomë dhe pa ulur standardet e mbrojtjes juridike.

Dy shtete, një komb dhe përgjegjësia historike e institucioneve

Marrëdhënia ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës nuk mund të analizohet vetëm në dimensionin klasik të bashkëpunimit ndërmjet dy shteteve.

Ajo mbart një përmasë të veçantë historike, gjuhësore, kulturore dhe kombëtare.

Shqipëria dhe Kosova janë dy shtete të pavarura, me kushtetuta, legjislacione dhe institucione të veçanta. Kjo është një realitet juridik që duhet respektuar.

Por ato janë gjithashtu pjesë e së njëjtës hapësirë kombëtare shqiptare, të lidhura nga historia, gjuha, tradita dhe marrëdhëniet njerëzore.

Historia ka krijuar kufij shtetërorë dhe sisteme juridike të ndara. Institucionet e sotme kanë mundësinë që, pa cenuar këta kufij dhe sovranitetin e secilit shtet, të ndërtojnë ura bashkëpunimi që u shërbejnë qytetarëve.

Bashkëpunimi kombëtar nuk matet vetëm me deklarata ceremoniale, takime zyrtare apo marrëveshje të nënshkruara.

Ai matet me të drejtat që qytetarët mund të ushtrojnë realisht, me pengesat që institucionet arrijnë të heqin dhe me rezultatet që prodhojnë angazhimet e tyre.

Në këtë kuptim, njohja reciproke e së drejtës së ushtrimit të avokatisë përfaqëson diçka më shumë sesa një marrëveshje për lëvizshmërinë profesionale.

Ajo është një mundësi konkrete për afrimin e dy sistemeve të drejtësisë, shkëmbimin e përvojës profesionale dhe krijimin gradual të standardeve të përbashkëta të shërbimit juridik.

Nuk është e nevojshme që Shqipëria dhe Kosova të kenë një sistem të vetëm juridik për t'u garantuar profesionistëve të tyre mundësi të ndërsjella ushtrimi të profesionit, mbi bazën e ligjit, reciprocitetit dhe standardeve të njëjta të përgjegjshmërisë.

Pikërisht këtu qëndron edhe rëndësia kombëtare e kësaj marrëveshjeje: jo në shkrirjen e institucioneve, por në aftësinë e tyre për të bashkëpunuar në interes të një hapësire njerëzore dhe profesionale që ka lidhje shumë më të thella sesa kufiri administrativ.

Përfundim: Koha për ta zbatuar marrëveshjen

Më shumë se tre vjet pas nënshkrimit, marrëveshja për njohjen reciproke të profesionit të avokatit ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës meriton të rikthehet në qendër të vëmendjes së institucioneve përgjegjëse.

Dhoma e Avokatisë së Shqipërisë dhe Oda e Avokatëve të Kosovës kanë mundësinë të ndërmarrin një nismë të përbashkët për përfundimin e modaliteteve teknike, sqarimin e pengesave të mbetura dhe krijimin e një kalendari të përcaktuar zbatimi.

Ky proces duhet të zhvillohet me transparencë, respekt të ndërsjellë institucional dhe me pjesëmarrjen e ekspertëve të së drejtës dhe përfaqësuesve të profesionit.

Për Petani Law & Tax, njohja reciproke e së drejtës së ushtrimit të avokatisë është një zhvillim që meriton mbështetje, sepse forcon bashkëpunimin profesional, zgjeron mundësitë e aksesit në drejtësi dhe krijon kushte më të favorshme për qytetarët e bizneset në të dyja vendet.

Në fund, çështja nuk është vetëm nëse avokati i Shqipërisë mund të ushtrojë profesionin në Kosovë apo avokati i Kosovës në Shqipëri.

Çështja është nëse institucionet tona janë të gatshme të shndërrojnë një angazhim të përbashkët në një realitet juridik funksional.

Historia e ka ndarë kombin shqiptar në juridiksione të ndryshme. Institucionet nuk mund ta ndryshojnë historinë, por mund dhe duhet të ndërtojnë bashkëpunimin që ajo e ka penguar për kaq gjatë.

Sepse kufijtë përcaktojnë juridiksionet e shteteve, por nuk duhet të krijojnë pengesa të panevojshme për drejtësinë.

Një marrëveshje e ratifikuar nuk duhet të mbetet një premtim në letër. Ajo duhet të kthehet në një të drejtë që ushtrohet.

---

PETANI LAW & TAX

Legal Analysis & Institutional Affairs

Durrës | Tiranë | Prishtinë

www.petani-lawfirm.com

Fotot