⚖️ KUSHTET E PËRGJITHSHME TË KONTRATAVE TREGTARE. KUR MUND TË MOS JENË TË ZBATUESHME?
Neni 686 i Kodit Civil të Shqipërisë rregullon kontratat standarde dhe kushtet e përgjithshme, duke kërkuar njohjen e tyre në momentin e lidhjes, duke shpallur të pavlefshme kushtet që dëmtojnë në mënyrë joproporcionale palën tjetër, si dhe duke mandatuar miratim të veçantë me shkrim për klauzolat mbrojtëse të hartuesit, për të garantuar barazinë dhe parandaluar mosmarrëveshjet.
Në praktikën tregtare, shumë shoqëri përdorin kontrata standarde, kushtet e të cilave hartohen paraprakisht nga njëra palë, por jo çdo kusht i përfshirë në kontratë prodhon domosdoshmërisht efektet e synuara. Neni 686 i Kodit Civil të Republikës së Shqipërisë përcakton tre rregulla që duhen pasur parasysh:
1. Njohja e kushteve të kontratës
Kushtet e përgjithshme kanë efekt ndaj palës tjetër nëse, në momentin e lidhjes së kontratës, ajo i ka njohur ose duhej t’i kishte njohur duke treguar përkujdesjen e zakonshme.
2. Kushtet që cenojnë interesat e palës tjetër
Kushtet që shkaktojnë humbje ose dëmtim joproporcional të interesave të palës kontraktuese janë të pavlefshme, veçanërisht kur ndryshojnë thelbësisht nga parimet e barazisë dhe paanësisë të parashikuara në Kodin Civil.
3. Klauzolat që kërkojnë miratim të veçantë me shkrim
Ligji parashikon këtë kërkesë për klauzola të caktuara që favorizojnë palën që i ka hartuar paraprakisht, si ato që kufizojnë përgjegjësinë, mundësinë e tërheqjes nga kontrata, pezullimin e zbatimit të saj ose të drejtën për të paraqitur prapësime. Kjo kërkesë zbatohet edhe për kategoritë e tjera të përcaktuara në paragrafin e fundit të nenit 686.
Përse ka rëndësi kjo për biznesin?
Një shoqëri që përdor kontrata standarde duhet të kontrollojë jo vetëm përmbajtjen e tyre, por edhe mënyrën e përfshirjes dhe miratimit të klauzolave. Po kështu, përpara nënshkrimit, pala tjetër duhet të shqyrtojë me kujdes kushtet që mund të ndikojnë në përgjegjësinë, të drejtat dhe detyrimet e saj. Një kontratë e hartuar mirë nuk synon vetëm të përcaktojë detyrimet e palëve, por edhe të parandalojë mosmarrëveshjet e ardhshme.
Çfarë duhet të mbahet parasysh?
Në shqyrtimin e kushteve të përgjithshme të një kontrate, rëndësi kanë si mënyra e përfshirjes së tyre në marrëdhënien kontraktore, ashtu edhe përmbajtja dhe respektimi i kërkesave të posaçme të ligjit. Miratimi i veçantë me shkrim nuk përjashton kontrollin e vlefshmërisë së një klauzole sipas rregullave të tjera të nenit 686.