Vendimi nr. 00-2025-1613 (255), datë 21.10.2025 i Kolegjit Penal
Në këtë çështje parimore të së drejtës procedurale penale, Kolegji Penal i Gjykatës së Lartë (KPGJL) ka interpretuar me rëndësi të veçantë raportin midis përgjegjësisë penale të personave juridikë dhe të drejtës së tyre për të përfituar nga ritet e posaçme të gjykimit, konkretisht gjykimit të shkurtuar, duke garantuar parimet kushtetuese të procesit të rregullt ligjor dhe barazisë përpara ligjit.
Maksimat e vendimit (Holdings)
1
"Personi juridik në cilësinë e të pandehurit nuk përjashtohet nga e drejta për të kërkuar gjykimin e shkurtuar. Pamundësia e aplikimit “matematik” të zbritjes së 1/3 të dënimit në rastin e sanksionit të “mbarimit të personit juridik” nuk përbën arsye ndalimi për aksesin në këtë rit gjykimi."
2
"Disponimi i gjyqtarit të seancës paraprake për pranimin e gjykimit të shkurtuar, kur nuk ankimohet nga palët, merr formë të prerë dhe nuk mund të zhbëhet kryesisht nga gjykata e apelit në mungesë të një shkaku ankimi që konteston ligjshmërinë e tij."
Përmbledhje e rrethanave të çështjes
Në këtë çështje, u shqyrtuan rekurset e paraqitura nga disa të pandehur (persona fizikë) dhe nga shoqëri (persona juridikë), si edhe rekursi i Prokurorisë së Posaçme, kundër vendimit të Gjykatës së Posaçme të Apelit për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar. Kjo e fundit kishte prishur vendimin e gjykatës së shkallës së parë dhe kishte kthyer çështjen për rishqyrtim, duke e konsideruar vendimmarrjen e kësaj të fundit absolutisht të pavlefshme për shkak të aplikimit të ritit të gjykimit të shkurtuar edhe ndaj personave juridikë.
KPGJL vlerësoi se gjykata e apelit kishte zbatuar gabim ligjin procedural penal, pasi kuadri ligjor për përgjegjësinë penale të personave juridikë nuk ndalon aksesin e tyre në gjykimin e shkurtuar. Sipas Kolegjit, fakti që ndaj personit juridik mund të caktohet si dënim “mbarimi i personit juridik” dhe që ndaj këtij sanksioni nuk mund të zbatohet matematikisht zbritja 1/3 e dënimit, nuk përbën arsye për të përjashtuar apriori këto subjekte nga gjykimi i shkurtuar. Një interpretim i tillë cenon parimet e barazisë përpara ligjit, të sigurisë juridike dhe të procesit të rregullt ligjor.
Gjithashtu, Kolegji theksoi se vendimi i gjyqtarit të seancës paraprake për pranimin e gjykimit të shkurtuar nuk ishte ankimuar nga palët dhe, për pasojë, kishte marrë formë të prerë, duke penguar ndërhyrjen kryesisht të gjykatës së apelit, në mungesë të një shkaku të posaçëm ankimi që të kontestonte këtë disponim. Në këto kushte, mekanizmat proceduralë të shtrirjes së efektit të ankimit të bashkëtëpandehurit nuk mund të shërbenin për të kapërcyer efektin e “gjësë së gjykuar”. Për këto arsye, Kolegji Penal konkludoi se vendimi i gjykatës së apelit ishte rezultat i zbatimit të gabuar të ligjit procedural dhe vendosi prishjen e tij dhe kthimin e çështjes për rishqyrtim në të njëjtën gjykatë, me tjetër trup gjykues.
Decision no. 00-2025-1613 (255), dated 21.10.2025 of the Criminal College
In this fundamental criminal procedural law case, the Criminal College of the Supreme Court analyzed the relationship between the criminal liability of legal entities and their right to benefit from special proceedings, specifically summary trial, guaranteeing the constitutional principles of due process and equality before the law.
Key Holdings
1
"A legal entity acting as a defendant is not excluded from the right to request a summary trial. The impossibility of a 'mathematical' application of the 1/3 sentence reduction in the case of the sanction of 'dissolution of the legal entity' does not constitute a ground for prohibiting access to this trial procedure."
2
"The ruling of the preliminary hearing judge accepting the request for a summary trial, when not appealed by the parties, becomes final and cannot be overturned sua sponte by the court of appeal in the absence of a specific ground of appeal contesting its legality."
Case Summary
In this matter, the court examined the appeals filed by several defendants (natural persons) and corporate entities (legal entities), as well as the appeal of the Special Prosecution Office, against the decision of the Special Court of Appeal against Corruption and Organized Crime. The appellate court had overturned the first-instance court's decision and remanded the case for retrial, ruling that the trial court's decision was absolutely invalid due to the application of the summary trial procedure to legal entities.
The Criminal College determined that the court of appeal had misapplied criminal procedural law, as the legal framework governing the criminal liability of legal entities does not bar them from accessing summary trials. According to the College, the fact that a legal entity might be sentenced to "dissolution of the entity," a sanction to which a 1/3 sentence reduction cannot be mathematically applied, is not a ground to exclude these entities *a priori* from a summary trial. Such an restrictive interpretation violates the principles of equality before the law, legal certainty, and due process of law.
Furthermore, the College emphasized that the decision of the preliminary hearing judge to grant the summary trial had not been appealed by the parties and, consequently, became final (*res judicata*). This barred the court of appeal from intervening *sua sponte* in the absence of an explicit ground of appeal challenging that ruling. Under these conditions, the procedural mechanisms for extending the scope of a co-defendant's appeal could not be used to bypass the finality of the decision. Therefore, the Criminal College concluded that the appellate court's decision resulted from a misapplication of procedural law, ordered its reversal, and remanded the case for retrial to the same court with a different judicial panel.
Sentenza n. 00-2025-1613 (255), del 21.10.2025 del Collegio Penale
In questo caso di fondamentale importanza per il diritto processuale penale, il Collegio Penale della Corte Suprema ha analizzato la relazione tra la responsabilità penale delle persone giuridiche e il loro diritto di accedere a riti speciali, nello specifico il giudizio abbreviato, a salvaguardia dei principi costituzionali del giusto processo e dell'uguaglianza dinanzi alla legge.
Massime della Decisione
1
"La persona giuridica in qualità di imputato non è esclusa dal diritto di richiedere il giudizio abbreviato. L'impossibilità di applicare 'matematicamente' la riduzione di 1/3 della pena nel caso della sanzione dello 'scioglimento della persona giuridica' non costituisce un motivo di preclusione all'accesso a tale rito speciale."
2
"Il provvedimento del giudice dell'udienza preliminare di accoglimento del giudizio abbreviato, laddove non impugnato dalle parti, diviene definitivo (passato in giudicato) e non può essere revocato d'ufficio dalla corte d'appello in assenza di uno specifico motivo d'impugnazione che ne contesti la legittimità."
Sintesi del Caso
Nel caso di specie, sono stati esaminati i ricorsi presentati da diversi imputati (persone fisiche) e società (persone giuridiche), nonché il ricorso della Procura Speciale, contro la decisione della Corte d'Appello Speciale per la Corruzione e la Criminalità Organizzata. Tale corte aveva annullato la decisione del tribunale di primo grado e rinviato la causa per un nuovo esame, ritenendo la decisione di primo grado assolutamente nulla a causa dell'applicazione del rito del giudizio abbreviato anche alle persone giuridiche.
Il Collegio Penale ha ritenuto che la corte d'appello avesse applicato erroneamente la legge processuale penale, in quanto il quadro normativo sulla responsabilità penale delle persone giuridiche non vieta il loro accesso al giudizio abbreviato. Secondo il Collegio, il fatto che alla persona giuridica possa essere inflitta la sanzione dello "scioglimento", a cui non si può applicare matematicamente la riduzione di un terzo della pena, non costituisce un motivo per escludere a priori tali soggetti dal giudizio abbreviato. Una tale interpretazione restrittiva viola i principi di uguaglianza dinanzi alla legge, di certezza del diritto e del giusto processo.
Inoltre, il Collegio ha sottolineato che la decisione del giudice dell'udienza preliminare di ammettere il giudizio abbreviato non era stata impugnata dalle parti ed era, di conseguenza, passata in giudicato, impedendo un intervento d'ufficio da parte della corte d'appello in mancanza di uno specifico motivo di gravame. In queste circostanze, i meccanismi processuali di estensione degli effetti dell'impugnazione del coimputato non potevano essere utilizzati per superare l'effetto del giudicato. Di conseguenza, il Collegio Penale ha concluso che la decisione della corte d'appello fosse il risultato di un'errata applicazione della legge processuale, ne ha disposto l'annullamento e ha rinviato il caso per un nuovo esame dinanzi alla medesima corte, in diversa composizione collegiale.
Albanian 
English 
Italian